Nguyễn Văn Siêu
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Danh từ riêng:
- Tên một danh sĩ, nhà văn hóa lớn thời Nguyễn: Nguyễn Văn Siêu là tên một nhân vật lịch sử, một danh sĩ nổi tiếng dưới triều vua Tự Đức của Việt Nam.
- Biểu tượng của tài văn chương: Tên ông thường được nhắc đến như một trong những đại diện tiêu biểu cho nền văn học cổ điển Việt Nam thế kỷ 19.
Thông tin chi tiết
- Tên tự, hiệu: Tự là Tốn Ban, hiệu là Phương Đình.
- Quê quán: Làng Kim Lữ, huyện Thanh Trì, Hà Đông (nay thuộc Hà Nội).
- Thời gian: Sinh năm Kỷ Mùi (1799) - mất năm Nhâm Thân (1872), thọ 73 tuổi.
- Sự nghiệp khoa cử và quan trường:
- Đỗ Á nguyên (Cử nhân thứ hai) trong kỳ thi Hương.
- Năm Mậu Tuất (1838), đỗ Phó bảng, được bổ nhiệm làm Kiểm thảo ở Viện Hàn lâm.
- Lần lượt giữ các chức vụ: Chủ sự bộ Lễ, Thị giảng học sĩ.
- Năm Kỷ Dậu (1849), làm Phó sứ sang Trung Quốc, sau về thăng Học sĩ Viện Tập Hiền.
- Làm Án sát ở Hà Tĩnh, rồi Án sát Hưng Yên.
- Sự nghiệp văn chương và trước tác:
- Là học trò của Phạm Quý Thích, bạn văn chương thân thiết với Cao Bá Quát.
- Tài văn chương được người đương thời ca ngợi, xếp ngang hàng với Cao Bá Quát trong câu: "Văn như Siêu, Quát vô Tiền Hán" (Văn như Siêu, Quát thì thời Tiền Hán cũng không có).
- Năm Giáp Dần (1854), dâng sớ điều trần nhiều việc nhưng không được triều đình xem xét, ông chán nản, cáo bệnh từ quan về quê chuyên tâm soạn sách.
- Các tác phẩm chính:
- Phương Đình dư địa chí
- Chư sử khảo thích
- Phương Đình tùy bút lục
- Chư sinh khảo ước
- Tứ thư bị giang
- Phương Đình thi văn tập
Ví dụ sử dụng
- Danh từ riêng:
- Nguyễn Văn Siêu là một trong những danh sĩ tiêu biểu của đất Thăng Long - Hà Nội.
- Tài năng văn chương của Nguyễn Văn Siêu được đánh giá rất cao trong lịch sử văn học Việt Nam.
Các cách sử dụng nâng cao
- "Văn như Siêu, Quát": Thành ngữ dùng để ca ngợi tài văn chương xuất chúng, lấy từ câu thơ nổi tiếng vịnh về ông và Cao Bá Quát.
- Anh ấy viết văn hay đến mức được ví với "văn như Siêu, Quát".
Biến thể và từ liên quan
- Phương Đình: Hiệu của Nguyễn Văn Siêu, thường dùng để chỉ ông hoặc các tác phẩm của ông (ví dụ: ).
- Cao Bá Quát: Danh sĩ, bạn văn chương thân thiết, thường được nhắc đến cùng với Nguyễn Văn Siêu.
Từ đồng nghĩa / Cách gọi khác
- Danh sĩ Nguyễn Văn Siêu
- Phương Đình Nguyễn Văn Siêu
- Cụ Phó bảng Nguyễn Văn Siêu
Địa danh / Di tích liên quan
- Phố Nguyễn Văn Siêu: Tên một con phố ở quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, được đặt để vinh danh ông.
- Đền thờ / Phần mộ: Hiện nay, phần mộ và đền thờ của ông là một di tích văn hóa ở Hà Nội.
- (Kỉ mùi 1799 - Nhâm thân 1872)
- Danh sĩ đời Tự Đức, tự Tốn Ban, hiệu Phương Đình, quê làng Kim Lữ, huyện Thanh Trì, Hà Đông (nay thuộc Hà Nội)
- Ông là học trò Phạm Quí Thích, bạn văn chương với Cao Bá Quát, từng nổi tiếng văn học. Thi Hương đỗ á nguyên (cử nhân thứ hai), đến Mậu tuất 1838 đỗ phó bảng lúc 39 tuổi làm quan đến Kiểm thảo Viện Hàn lâm, rồi trãi qua các chức vụ Chủ sự bộ Lễ, Thị giảng học sĩ.
- Năm Kỉ dậu 1849, ông làm Phó sứ sang Trung Quốc, khi về thăng Học sĩ Viện tập hiên, rồi làm án sát Hà Tĩnh, án sát Hưng Yên
- Năm Giáp dần 1854 ông dâng sớ điều trần nhiều việc, triều đình bỏ qua không cứu xét đến. Ông chán nản, cáo bịnh từ quan, lui về quê chuyên tâm soạn sách
- Tài văn chương của ông được đương thời ca tụng:
- "Văn như Siêu, Quát vô tiền Hán
- Thi đáo Tùng. Tuy thất thịnh Đường."
- Năm Nhâm thân 1872 ông mất, thọ 73 tuổi. Các tác phẩm chính lưu truyền:
- Phương Đình dư địa chí
- Chư sử khảo thích
- Phương Đình tùy bút lục
- Chư sinh khảo ước
- Tứ thư bị giang
- Phương Đình thi văn tập